Πόλεμος στο Ισραήλ: Από δύσκολη ως αδύνατη η διαμεσολάβηση τρίτων στις εμπόλεμες πλευρές
Ποια είναι η θέση των ΗΠΑ στον πόλεμο στο Ισραήλ και γιατί οι εκλογές του 2024 φέρνουν δισταγμό
![israil_polemos](https://s.parapolitika.gr/images/1130x667/jpg/files/2023-10-09/parapolitika_-_2023-10-09T114143_666.jpg)
Ο πόλεμος στο Ισραήλ παγιώνεται και πλέον αναζητούνται διαμεσολαβητές, προκειμένου η κατάσταση ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χαμάς, η οποία φέρεται να ξεκίνησε με τις δικές της επιθέσεις ένα αιματηρό 48ωρο με 1.500 νεκρούς, να αμβλυνθεί.
Η επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ είναι αποτρεπτικός παράγοντας τόσο για την Αίγυπτο, που θεωρείται κλασικός διαμεσολαβητής, όσο και για το Κατάρ, που φέρεται να στηρίζει τον παλαιστίνιο θύλακα, προκειμένου να γίνουν ειρηνοποιοί. Ήδη, η ισραηλινή απάντηση με τους βομβαρδισμούς δείχνει πως αυτήν την ώρα είναι σχεδόν αδύνατον να λήξει σύντομα ο πόλεμος στο Ισραήλ. Οι πιθανότητες μιας επιτυχούς διαμεσολάβησης, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, ρέπουν προς το μηδέν.
Ερώτηση: Κατά πόσο το εύρος του πολέμου στο Ισραήλ και το πολιτικό πλαίσιο στη χώρα περιπλέκουν το έργο των πιθανόν μεσολαβητών;
Απάντηση: «Το πρωτοφανές μέγεθος της σύγκρουσης ασφαλώς θα απαιτήσει μια διαφορετική μεσολάβηση και παρέμβαση, σε σύγκριση με όλες τις προηγούμενες», εκτιμά ο Χάσνι Αμπίντι, ο διευθυντής του Κέντρου Μελετών και Έρευνας για τον Αραβικό Κόσμο και τη Μεσόγειο, που εδρεύει στη Γενεύη.
«Αμφιβάλλω αν θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε τώρα μια μεσολαβητική προσπάθεια», σχολίασε για τον πόλεμο στο Ισραήλ ο Ντενίς Μποσάρ, σύμβουλος, αρμόδιος για θέματα Μέσης Ανατολής, στο Γαλλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων (Ifri). Η επίθεση κατέδειξε τις αδυναμίες των ισραηλινών υπηρεσιών ασφαλείας και πληροφοριών και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου θα θελήσει κατ’ αρχάς, «για λόγους εσωτερικής πολιτικής, να εμφανιστεί ως ισχυρός άντρας» που θα κερδίσει τον πόλεμο, πρόσθεσε.
Σύμφωνα με την Ανιές Λεβαλουά, την αντιπρόεδρο του Ινστιτούτου Έρευνας και Μελετών της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής (iReMMO), «η σύνθεση της ισραηλινής κυβέρνησης, με την παρουσία των ριζοσπαστών, περιπλέκει τα δεδομένα» και δεν είναι βέβαιο ότι η ακροδεξιά ισραηλινή κυβέρνηση θα αποδεχθεί οποιαδήποτε μεσολάβηση προς το παρόν.
Επιπλέον, δεν αποκλείεται η Χαμάς «που αισθάνεται επίσης ισχυρή έπειτα από μια τέτοια επιχείρηση», να αρνηθεί μια μεσολάβηση.
Νωρίτερα, ένα στέλεχος της Χαμάς που εδρεύει στην Ντόχα είπε ότι προς το παρόν δεν είναι εφικτή «οποιαδήποτε διαπραγμάτευση» με το Ισραήλ.
Η Λεβαλουά πιστεύει ωστόσο ότι «θα υπάρξει κάποια στιγμή που η Χαμάς θα χρειαστεί να βρει μια διέξοδο, ακόμα και απέναντι στο δικό της πληθυσμό (σημ. της Γάζας) που θα πληρώσει το βαρύτερο τίμημα».
Για τον Ντενίς Μποσάρ, το ζήτημα των Ισραηλινών ομήρων θα μπορούσε επίσης να παίξει κάποιο θετικό ρόλο για την έναρξη διαπραγματεύσεων, αλλά για ανθρωπιστικούς λόγους και όχι για πολιτικούς.
Ερώτηση: Γιατί η Αίγυπτος θεωρείται ο «φυσικός» μεσολαβητής στον πόλεμο στο Ισραήλ;
Απάντηση: Στις επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις μεταξύ των δύο πλευρών, η Αίγυπτος αναλάμβανε να μεσολαβήσει – και λόγω της γεωγραφικής της θέσης. «Η Χαμάς διατηρεί καλές σχέσεις με την Αίγυπτο καθώς η μοναδική ανοιχτή χερσαία δίοδος (της Γάζας) είναι με τη χώρα αυτήν, είπε ο Μπουσάρ, υπενθυμίζοντας ότι «στο παρελθόν οι Αμερικανοί παρακάλεσαν άπειρες φορές την Αίγυπτο» να μεσολαβήσει.
Η Αίγυπτος «θα κάνει τα πάντα για να διαδραματίσει αυτόν το ρόλο, επειδή είναι ουσιαστικής σημασίας για την ίδια να εμφανίζεται ως περιφερειακή δύναμη», σημείωσε η Ανιές Λεβαλουά: «Είναι ένας ρόλος τον οποίο μπορεί να αναλάβει σε συνεργασία με άλλες χώρες», όπως με τις ΗΠΑ ή με χώρες της ΕΕ, όπως η Γαλλία που διατηρεί "στενές" σχέσεις με το Κάιρο». Νωρίτερα εξάλλου, η αιγυπτιακή προεδρία ανέφερε ήδη ότι εντείνει τις επαφές της για «να σταματήσει η κλιμάκωση» της σύγκρουσης.
Ερώτηση: Η δέσμευση των ΗΠΑ υπέρ του Ισραήλ θα μπορούσε να παρεμποδίσει μια πιθανή μεσολάβηση;
Απάντηση: Οι ΗΠΑ επαναβεβαίωσαν αμέσως τη στήριξή τους στο Ισραήλ, όμως οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος Τζο Μπάιντεν δεν έχει πολύ καλές σχέσεις με τον Νετανιάχου. Και, μέχρι τώρα, η Ουάσινγκτον δεν έδειχνε πρόθυμη να επενδύσει ξανά στο Μεσανατολικό, εξήγησε η Ανιές Λεβαλουά. «Αναμφίβολα, κάποιοι θα εκφράσουν την επιθυμία για μια αμερικανική μεσολάβηση. Αλλά, ενόψει των προεδρικών εκλογών (του 2024) αυτό είναι δύσκολο», πρόσθεσε.
Ερώτηση: Τι ρόλο μπορούν να παίξουν στον πόλεμο στο Ισραήλ χώρες όπως η Τουρκία;
Απάντηση: Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προσέγγισε το Ισραήλ, έπειτα από χρόνια εντάσεων και παράλληλα διατηρεί καλές σχέσεις με τη Χαμάς. «Η Τουρκία μπορεί έτσι να θέλει να εμφανιστεί ως μεσολαβητής ικανός να συνομιλήσει και με τις δύο πλευρές, αλλά οι πιθανότητες επιτυχίας της είναι περιορισμένες», εξήγησε η Λεβαλουά.
Ερώτηση: Τι μπορεί να κάνει με τη Χαμάς το Κατάρ;
Απάντηση: «Το Κατάρ συνέβαλε οικονομικά, γεμίζοντας τα ταμεία της Χαμάς», υπενθύμισε ο Χάσνι Αμπίντι, καταβάλλοντας για παράδειγμα τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων στη Γάζα.
«Η Ντόχα χρηματοδοτεί την επιβίωση της Λωρίδας της Γάζας, σε συμφωνία με το Ισραήλ. Ξέρουμε επομένως ότι το Κατάρ έχει τα μέσα για να πιέσει τη Χαμάς», είπε η Λεβαλουά.
Η Ντόχα, που συχνά μεσολαβεί για την απελευθέρωση ομήρων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, θα μπορούσε κατά συνέπεια να συμμετάσχει σε μια «κοινή προσπάθεια» με την Αίγυπτο, για να αποκατασταθεί η ηρεμία στο Ισραήλ, εκτιμούν οι ειδικοί.
Η επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ είναι αποτρεπτικός παράγοντας τόσο για την Αίγυπτο, που θεωρείται κλασικός διαμεσολαβητής, όσο και για το Κατάρ, που φέρεται να στηρίζει τον παλαιστίνιο θύλακα, προκειμένου να γίνουν ειρηνοποιοί. Ήδη, η ισραηλινή απάντηση με τους βομβαρδισμούς δείχνει πως αυτήν την ώρα είναι σχεδόν αδύνατον να λήξει σύντομα ο πόλεμος στο Ισραήλ. Οι πιθανότητες μιας επιτυχούς διαμεσολάβησης, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, ρέπουν προς το μηδέν.
Πόλεμος στο Ισραήλ: Γιατί η διαμεσολάβηση έχει περιορισμένες πιθανότητες επιτυχίας
Ερώτηση: Κατά πόσο το εύρος του πολέμου στο Ισραήλ και το πολιτικό πλαίσιο στη χώρα περιπλέκουν το έργο των πιθανόν μεσολαβητών;
Απάντηση: «Το πρωτοφανές μέγεθος της σύγκρουσης ασφαλώς θα απαιτήσει μια διαφορετική μεσολάβηση και παρέμβαση, σε σύγκριση με όλες τις προηγούμενες», εκτιμά ο Χάσνι Αμπίντι, ο διευθυντής του Κέντρου Μελετών και Έρευνας για τον Αραβικό Κόσμο και τη Μεσόγειο, που εδρεύει στη Γενεύη.
«Αμφιβάλλω αν θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε τώρα μια μεσολαβητική προσπάθεια», σχολίασε για τον πόλεμο στο Ισραήλ ο Ντενίς Μποσάρ, σύμβουλος, αρμόδιος για θέματα Μέσης Ανατολής, στο Γαλλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων (Ifri). Η επίθεση κατέδειξε τις αδυναμίες των ισραηλινών υπηρεσιών ασφαλείας και πληροφοριών και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου θα θελήσει κατ’ αρχάς, «για λόγους εσωτερικής πολιτικής, να εμφανιστεί ως ισχυρός άντρας» που θα κερδίσει τον πόλεμο, πρόσθεσε.
Σύμφωνα με την Ανιές Λεβαλουά, την αντιπρόεδρο του Ινστιτούτου Έρευνας και Μελετών της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής (iReMMO), «η σύνθεση της ισραηλινής κυβέρνησης, με την παρουσία των ριζοσπαστών, περιπλέκει τα δεδομένα» και δεν είναι βέβαιο ότι η ακροδεξιά ισραηλινή κυβέρνηση θα αποδεχθεί οποιαδήποτε μεσολάβηση προς το παρόν.
Επιπλέον, δεν αποκλείεται η Χαμάς «που αισθάνεται επίσης ισχυρή έπειτα από μια τέτοια επιχείρηση», να αρνηθεί μια μεσολάβηση.
Νωρίτερα, ένα στέλεχος της Χαμάς που εδρεύει στην Ντόχα είπε ότι προς το παρόν δεν είναι εφικτή «οποιαδήποτε διαπραγμάτευση» με το Ισραήλ.
Η Λεβαλουά πιστεύει ωστόσο ότι «θα υπάρξει κάποια στιγμή που η Χαμάς θα χρειαστεί να βρει μια διέξοδο, ακόμα και απέναντι στο δικό της πληθυσμό (σημ. της Γάζας) που θα πληρώσει το βαρύτερο τίμημα».
Για τον Ντενίς Μποσάρ, το ζήτημα των Ισραηλινών ομήρων θα μπορούσε επίσης να παίξει κάποιο θετικό ρόλο για την έναρξη διαπραγματεύσεων, αλλά για ανθρωπιστικούς λόγους και όχι για πολιτικούς.
Ερώτηση: Γιατί η Αίγυπτος θεωρείται ο «φυσικός» μεσολαβητής στον πόλεμο στο Ισραήλ;
Απάντηση: Στις επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις μεταξύ των δύο πλευρών, η Αίγυπτος αναλάμβανε να μεσολαβήσει – και λόγω της γεωγραφικής της θέσης. «Η Χαμάς διατηρεί καλές σχέσεις με την Αίγυπτο καθώς η μοναδική ανοιχτή χερσαία δίοδος (της Γάζας) είναι με τη χώρα αυτήν, είπε ο Μπουσάρ, υπενθυμίζοντας ότι «στο παρελθόν οι Αμερικανοί παρακάλεσαν άπειρες φορές την Αίγυπτο» να μεσολαβήσει.
Η Αίγυπτος «θα κάνει τα πάντα για να διαδραματίσει αυτόν το ρόλο, επειδή είναι ουσιαστικής σημασίας για την ίδια να εμφανίζεται ως περιφερειακή δύναμη», σημείωσε η Ανιές Λεβαλουά: «Είναι ένας ρόλος τον οποίο μπορεί να αναλάβει σε συνεργασία με άλλες χώρες», όπως με τις ΗΠΑ ή με χώρες της ΕΕ, όπως η Γαλλία που διατηρεί "στενές" σχέσεις με το Κάιρο». Νωρίτερα εξάλλου, η αιγυπτιακή προεδρία ανέφερε ήδη ότι εντείνει τις επαφές της για «να σταματήσει η κλιμάκωση» της σύγκρουσης.
Ερώτηση: Η δέσμευση των ΗΠΑ υπέρ του Ισραήλ θα μπορούσε να παρεμποδίσει μια πιθανή μεσολάβηση;
Απάντηση: Οι ΗΠΑ επαναβεβαίωσαν αμέσως τη στήριξή τους στο Ισραήλ, όμως οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος Τζο Μπάιντεν δεν έχει πολύ καλές σχέσεις με τον Νετανιάχου. Και, μέχρι τώρα, η Ουάσινγκτον δεν έδειχνε πρόθυμη να επενδύσει ξανά στο Μεσανατολικό, εξήγησε η Ανιές Λεβαλουά. «Αναμφίβολα, κάποιοι θα εκφράσουν την επιθυμία για μια αμερικανική μεσολάβηση. Αλλά, ενόψει των προεδρικών εκλογών (του 2024) αυτό είναι δύσκολο», πρόσθεσε.
Ερώτηση: Τι ρόλο μπορούν να παίξουν στον πόλεμο στο Ισραήλ χώρες όπως η Τουρκία;
Απάντηση: Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προσέγγισε το Ισραήλ, έπειτα από χρόνια εντάσεων και παράλληλα διατηρεί καλές σχέσεις με τη Χαμάς. «Η Τουρκία μπορεί έτσι να θέλει να εμφανιστεί ως μεσολαβητής ικανός να συνομιλήσει και με τις δύο πλευρές, αλλά οι πιθανότητες επιτυχίας της είναι περιορισμένες», εξήγησε η Λεβαλουά.
Ερώτηση: Τι μπορεί να κάνει με τη Χαμάς το Κατάρ;
Απάντηση: «Το Κατάρ συνέβαλε οικονομικά, γεμίζοντας τα ταμεία της Χαμάς», υπενθύμισε ο Χάσνι Αμπίντι, καταβάλλοντας για παράδειγμα τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων στη Γάζα.
«Η Ντόχα χρηματοδοτεί την επιβίωση της Λωρίδας της Γάζας, σε συμφωνία με το Ισραήλ. Ξέρουμε επομένως ότι το Κατάρ έχει τα μέσα για να πιέσει τη Χαμάς», είπε η Λεβαλουά.
Η Ντόχα, που συχνά μεσολαβεί για την απελευθέρωση ομήρων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, θα μπορούσε κατά συνέπεια να συμμετάσχει σε μια «κοινή προσπάθεια» με την Αίγυπτο, για να αποκατασταθεί η ηρεμία στο Ισραήλ, εκτιμούν οι ειδικοί.