Μια νέα προσπάθεια για την αποκλιμάκωση της έντασης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ προσπαθούν να πραγματοποιήσουν οι υπουργοί Εξωτερικών των έξι χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, καθώς τη Δευτέρα θα συναντηθούν με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, στο Ομάν. Σύμφωνα με τους Financial Times, αν εν τέλει πραγματοποιηθεί η συνάντηση, θα αποτελέσει την πρώτη επαφή σε αυτό το επίπεδο μεταξύ των χωρών του Κόλπου και ανώτατου Ιρανού αξιωματούχου μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν τον Φεβρουάριο.


Διαβάστε: Στενά του Ορμούζ: Μειώθηκαν οι διελεύσεις πλοίων την Τετάρτη - Τι συμβαίνει στο στρατηγικής σημασίας πέρασμα για την παγκόσμια ναυσιπλοΐα


Η συνάντηση έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στην παράκτια πόλη Σαλαλάχ του Ομάν, σύμφωνα με δύο πηγές που έχουν γνώση των σχετικών διαβουλεύσεων. Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι οι τελικές λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί, ωστόσο αρκετές χώρες έχουν επιβεβαιώσει τη συμμετοχή τους και η συνάντηση αναμένεται να πραγματοποιηθεί.


Financial Times: Προσπάθειες του Ιράν για αποκλιμάκωση της έντασης στα Στενά του Ορμούζ

Στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων βρίσκεται μια προσωρινή συμφωνία για τη διέλευση εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, τον στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο δίαυλο από τον οποίο διέρχεται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων ενεργειακών εξαγωγών. Το Ιράν και το Ομάν είχαν ανακοινώσει πριν από περίπου δύο εβδομάδες ότι βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωση μιας προσωρινής ρύθμισης, βάσει της οποίας τα πλοία θα εισέρχονται στα Στενά μέσω ιρανικών υδάτων και θα εξέρχονται κυρίως μέσω της ομανικής πλευράς.


Το κρίσιμο ζήτημα

Ωστόσο, οι διπλωματικές προσπάθειες προσκρούουν σε ένα κρίσιμο ζήτημα: η πλήρης επαναλειτουργία του Ορμούζ εκτιμάται ότι προϋποθέτει ευρύτερη συμφωνία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης. Για το Ομάν και το Ιράν, βασικός στόχος είναι να εξασφαλιστεί η στήριξη των χωρών του GCC σε μια προσωρινή διευθέτηση που θα μπορούσε να οδηγήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών. Από την πλευρά τους, οι χώρες του Κόλπου επιδιώκουν μια λύση που θα διασφαλίζει ότι η ναυσιπλοΐα θα αποκατασταθεί, έστω προσωρινά, χωρίς να μετατραπεί η συμφωνία σε μόνιμη διευθέτηση του καθεστώτος των Στενών.


Ποιες χώρες αποτελούν το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου

Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου αποτελείται από τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Ομάν. Παρά τις πρόσφατες επιθέσεις του Ιράν εναντίον αραβικών κρατών ως αντίποινα για τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν διατηρήσει διπλωματικούς διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη.


Η στάση του Ομάν

Το Ομάν, του οποίου τα χωρικά ύδατα εκτείνονται στα Στενά του Ορμούζ, έχει επιλέξει καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης μια σχετικά ουδέτερη στάση και τις τελευταίες εβδομάδες διεξάγει εντατικές διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη. Στόχος είναι η επίτευξη μιας προσωρινής συμφωνίας που θα επιτρέπει στα εμπορικά πλοία να διέρχονται από τον στρατηγικό θαλάσσιο δίαυλο χωρίς να καταβάλλουν τέλη.


Το πιθανό πρώτο βήμα

Μια τέτοια συμφωνία είχε αρχικά θεωρηθεί πιθανό πρώτο βήμα για την επαναφορά ενός βραχύβιου μνημονίου συμφωνίας μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, το οποίο είχε υπογραφεί τον Ιούνιο. Το μνημόνιο προέβλεπε παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και έναρξη διαπραγματεύσεων για μια συνολική συμφωνία που θα τερμάτιζε τον πόλεμο και θα περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.


Οι κατηγορίες που ανταλλάσσει η Τεχεράνη με την Ουάσιγκτον

Ωστόσο, Τεχεράνη και Ουάσιγκτον αλληλοκατηγόρησαν η μία την άλλη για παραβίαση της συμφωνίας, με τη διαφωνία γύρω από τον τρόπο διέλευσης των πλοίων από τα Στενά να αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία τριβής. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε νέο κύκλο εκατέρωθεν στρατιωτικών πληγμάτων.


Τι λένε διπλωματικές πηγές

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι ΗΠΑ έχουν καταστήσει σαφές στους μεσολαβητές ότι δεν προτίθενται να επιστρέψουν στο προηγούμενο μνημόνιο και θα συμφωνούσαν μόνο σε μια ευρύτερη συμφωνία, η οποία θα περιλαμβάνει και ζητήματα που αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Η Τεχεράνη, από την άλλη πλευρά, επιμένει ότι ακόμη και εάν ολοκληρωθεί η συμφωνία με το Ομάν για τη διέλευση των πλοίων, δεν θα επιτρέψει την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών εάν οι ΗΠΑ δεν ικανοποιήσουν συγκεκριμένα αιτήματά της. Σε αυτά περιλαμβάνονται η άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, η επαναφορά εξαίρεσης που θα επιτρέπει στο Ιράν να εξάγει πετρέλαιο και η πρόσβαση σε μέρος των ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό.

Παράλληλα, δεν διεξάγονται απευθείας συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Μεσολαβητές, ωστόσο, διατηρούν ανοιχτούς διπλωματικούς διαύλους μεταξύ των δύο πλευρών, επιχειρώντας να διαμορφώσουν μια νέα πρόταση που θα μπορούσε να οδηγήσει στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.


Εντείνεται η διπλωματική κινητικότητα

Η διπλωματική κινητικότητα εντείνεται καθώς οι επιπτώσεις από την κατάσταση στον Ορμούζ επεκτείνονται στην ευρύτερη περιοχή. Κατάρ είχε αποστείλει αντιπροσωπεία στην Τεχεράνη δύο φορές την περασμένη εβδομάδα, στο πλαίσιο της ανανεωμένης προσπάθειας για τον τερματισμό της σύγκρουσης, η οποία βρίσκεται πλέον στον έβδομο μήνα.

Παρά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι τα Στενά είναι ανοιχτά, οι χώρες του Κόλπου εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς στις ενεργειακές εξαγωγές τους, ενώ η εισαγωγή εμπορευμάτων μέσω της θαλάσσιας οδού παραμένει προβληματική.


Ανησυχία στις αγορές του πετρελαίου

Η πίεση για μια λύση αυξάνεται περαιτέρω μετά την επίθεση των Χούθι στην Υεμένη, οι οποίοι επιχειρούν να ενισχύσουν τον έλεγχό τους στην Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, έναν ακόμη κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο για το παγκόσμιο εμπόριο.

Οι εξελίξεις στις δύο στρατηγικές θαλάσσιες αρτηρίες έχουν ήδη επηρεάσει τις διεθνείς αγορές πετρελαίου. Η τιμή του Brent, του διεθνούς δείκτη αναφοράς για το αργό, ανήλθε την Πέμπτη στα 105 δολάρια το βαρέλι, αποτυπώνοντας την αυξανόμενη ανησυχία για τις επιπτώσεις της παρατεταμένης διαταραχής στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.