Ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου πραγματοποίησαν κρίσιμες συνομιλίες την προηγούμενη εβδομάδα σχετικά με πιθανή επανέναρξη μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης εναντίον του Ιράν. Οι συζητήσεις μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ και του πρωθυπουργού του Ισραήλ έρχονται σε κρίσιμη στιγμή, καθώς οι επερχόμενες εκλογικές αναμετρήσεις και στις δύο χώρες θα μπορούσαν να επηρεαστούν καθοριστικά από μια νέα πολεμική κλιμάκωση στην περιοχή.

Διαβάστε: Το Ιράν ετοιμάζεται για νέες συγκρούσεις με τις ΗΠΑ: Η οχύρωση πυρηνικών εγκαταστάσεων και η κατήχηση στα νηπιαγωγεία

Διπλωματικό αδιέξοδο και εκλογική πίεση

Οι επαφές πραγματοποιήθηκαν σε περίοδο που η διπλωματική προσπάθεια για τερματισμό του πολέμου παραμένει σε στασιμότητα. Οι εκλογές στο Ισραήλ, προγραμματισμένες για τις 27 Οκτωβρίου, και οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ στις 3 Νοεμβρίου, δημιουργούν έντονη πολιτική πίεση στους ηγέτες και των δύο κρατών. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του Axios, ο Τραμπ αρχικά έδειχνε θετικός απέναντι στην επανέναρξη των επιθέσεων κατά του Ιράν, ωστόσο στη συνέχεια εμφανίστηκε περισσότερο διστακτικός. Η μεταβαλλόμενη στάση του αμερικανού προέδρου αντικατοπτρίζει τη δυσκολία λήψης απόφασης με σοβαρές συνέπειες για την περιφερειακή ασφάλεια, την οικονομία και την εσωτερική πολιτική των ΗΠΑ.

Η κρίσιμη συγκυρία για τον Νετανιάχου

Για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, η τρέχουσα συγκυρία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη. Ισραηλινός αξιωματούχος εκτίμησε ότι ο πρωθυπουργός πιστεύει πως η εικόνα του ως ηγέτη σε περίοδο πολέμου ενισχύει σημαντικά την πολιτική του θέση ενόψει των εκλογών. Ταυτόχρονα, ο Λευκός Οίκος αντιλαμβάνεται ότι οι στρατιωτικές εξελίξεις θα επηρεάσουν άμεσα την προεκλογική εκστρατεία στο Ισραήλ. Μια νέα μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του Ιράν θα μπορούσε να μεταβάλει ριζικά τις πολιτικές ισορροπίες και στις δύο χώρες. Στις ΗΠΑ, η σύγκρουση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα που ενδέχεται να επηρεάσει το πολιτικό κλίμα ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου. Στο Ισραήλ, η πιθανή κλιμάκωση θα άλλαζε δραστικά την ατζέντα της προεκλογικής αντιπαράθεσης.

Κίνδυνοι και συνέπειες της στρατιωτικής επιλογής

Η στρατιωτική επιλογή ενέχει σημαντικούς κινδύνους για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Η επανέναρξη των επιχειρήσεων θα μπορούσε να προκαλέσει αντίποινα από την Τεχεράνη και να οδηγήσει σε ευρύτερη αποσταθεροποίηση της περιοχής. Η έκταση και η διάρκεια μιας τέτοιας κλιμάκωσης παραμένουν απρόβλεπτες, ενώ οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι καταστροφικές. Παράλληλα, οι διπλωματικές προσπάθειες δεν έχουν εγκαταλειφθεί πλήρως. Οι μεσολαβητές του Κατάρ εξακολουθούν να αναμένουν την απάντηση του Ιράν στην τελευταία αμερικανική αντιπρόταση για τερματισμό του πολέμου. Η πρόταση περιλαμβάνει συγκεκριμένες απαιτήσεις σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Το Πεντάγωνο έχει ήδη δώσει εντολή στην Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων να ολοκληρώσει τις προετοιμασίες για πιθανή επανέναρξη εκτεταμένων επιχειρήσεων κατά του Ιράν. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ληφθεί οριστική απόφαση για επίθεση. Χαρακτηριστικά, στις 8 Οκτωβρίου ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε δημόσια ότι οι ΗΠΑ δεν θα επιτεθούν στο Ιράν πριν από τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές. Σύμφωνα με προηγούμενο ρεπορτάζ του Axios, οι στρατιωτικές επιλογές που εξετάζονται περιλαμβάνουν εκτεταμένα πλήγματα σε ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, υποδομές και πυρηνικούς στόχους.

Στρατηγική πίεσης και οικονομικός αποκλεισμός

Μια τέτοια επιχείρηση θα αύξανε δραματικά την πίεση στην Τεχεράνη, με στόχο να αποδεχθεί περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα και να υποχωρήσει στις διαπραγματεύσεις. Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι ο οικονομικός και στρατιωτικός αποκλεισμός επιβαρύνει ήδη σοβαρά το Ιράν. Εάν η πίεση δεν οδηγήσει σε συμφωνία, μια νέα επιχείρηση θα χρησιμοποιηθεί ως μέσο εξαναγκασμού. Το κόστος, ωστόσο, θα μπορούσε να είναι τεράστιο. Η Τεχεράνη προετοιμάζει, σύμφωνα με το Reuters, ευρύτερα αντίποινα σε περίπτωση νέων αμερικανικών επιθέσεων, τα οποία ενδέχεται να επεκταθούν πέρα από αμερικανικούς στόχους και να περιλάβουν χώρες που υποστηρίζουν τις επιχειρήσεις των ΗΠΑ στην περιοχή.

Μια νέα σύγκρουση θα προκαλούσε σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, ιδίως εάν επηρεαστεί η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Αυτό το σενάριο θεωρείται σχεδόν σίγουρο, συνοδευόμενο από απότομη κλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου προς τα πάνω. Για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, η στρατιωτική κλιμάκωση θα ενίσχυε την εικόνα του ως ηγέτη που αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τις απειλές ασφαλείας. Παράλληλα, όμως, θα εξέθετε το Ισραήλ στον κίνδυνο νέων πυραυλικών επιθέσεων και θα επηρέαζε άμεσα την εκλογική διαδικασία.

Η διπλωματική εναλλακτική λύση

Η δεύτερη επιλογή που εξετάζεται είναι η διατήρηση της πίεσης μέσω κυρώσεων, αποκλεισμού και διαπραγματεύσεων, χωρίς άμεση επιστροφή σε μεγάλης κλίμακας βομβαρδισμούς. Οι μεσολαβητές του Κατάρ αναμένουν την απάντηση του Ιράν στην τελευταία αμερικανική αντιπρόταση, η οποία περιλαμβάνει απαιτήσεις για παραχωρήσεις στο πυρηνικό πρόγραμμα. Η διπλωματική οδός θα περιόριζε τον κίνδυνο περιφερειακής κλιμάκωσης και θα απέτρεπε μια νέα ενεργειακή κρίση. Ωστόσο, οι προηγούμενες συνομιλίες έχουν σημειώσει ελάχιστη πρόοδο, καθώς οι δύο πλευρές παραμένουν μακριά σε βασικά ζητήματα που αφορούν την περιφερειακή ασφάλεια.

Πολιτικό κόστος και στρατηγικά διλήμματα

Η αναμονή έχει και σημαντικό πολιτικό κόστος για τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Μπενιαμίν Νετανιάχου. Εάν οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν, η αμερικανική κυβέρνηση θα βρεθεί αντιμέτωπη με το ερώτημα αν η στρατηγική της πίεσης χωρίς νέα πλήγματα μπορεί πράγματι να εξασφαλίσει τις επιδιώξεις της στην περιοχή. Για τον Νετανιάχου, η απουσία νέας στρατιωτικής επιτυχίας ενδέχεται να δυσκολέψει την προσπάθειά του να προβάλει αποτελεσματικότητα σε θέματα ασφάλειας ενόψει των κρίσιμων εκλογών. Το βασικό εμπόδιο παραμένει ότι η Ουάσιγκτον ζητά ουσιαστικές παραχωρήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ενώ η Τεχεράνη επιδιώκει αλλαγές στους όρους της αντιπαράθεσης και εγγυήσεις απέναντι σε νέες επιθέσεις. Χωρίς συμβιβασμό σε αυτά τα κρίσιμα ζητήματα, η διπλωματία θα παραμείνει σε αδιέξοδο. Προς το παρόν, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι εξετάζονται όλες οι στρατιωτικές επιλογές από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, αλλά δεν έχει αποφασιστεί τίποτα οριστικά ακόμα.