Ντόμινο επιπτώσεων στις αγορές σε Ευρώπη και Ασία έχουν προκαλέσει οι ανακοινώσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για μια από τις πιο επιθετικές πολιτικές δασμών στην ιστορία του διεθνούς εμπορίου, εισάγοντας έναν «ανταποδοτικό δασμό» (reciprocal tariff) με ελάχιστο ποσοστό 10% σε όλες τις εισαγωγές. Οι δασμοί αυτοί είναι σημαντικά υψηλότεροι για ορισμένες χώρες, φτάνοντας το 34% για την Κίνα, το 20% για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το 46% για το Βιετνάμ και το 32% για την Ταϊβάν.

*Διαβάστε επίσης ΗΠΑ: Σοκ και δέος από την "Ημέρα Απελευθέρωσης" του Τραμπ, που φέρνει δασμούς 20% στην Ευρώπη - H απάντηση από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν

Ο αντίκτυπος των δασμών Τραμπ στην Ευρώπη και τις διεθνείς αγορές

Αυτή η απόφαση προκάλεσε άμεσα αναταραχή στις αγορές, οδηγώντας σε βουτιά των χρηματιστηριακών δεικτών σε Ασία και Ευρώπη, και δημιουργώντας ανησυχίες για παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση. Οικονομολόγοι που μίλησαν στο CNBC προειδοποιούν ότι οι νέοι δασμοί θα μειώσουν την ανάπτυξη της Ευρωζώνης κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες τα επόμενα δύο χρόνια, επηρεάζοντας τόσο την άμεση εμπορική δραστηριότητα όσο και τις επενδύσεις.

Οι ευρωπαϊκές αγορές αντέδρασαν άμεσα, με τους βασικούς δείκτες να υποχωρούν δραματικά. Τα futures του γερμανικού DAX, του γαλλικού CAC 40 και του βρετανικού FTSE 100 σημείωσαν μεγάλες απώλειες ηδη απο τα πρώτα λεπτά των ανακοινώσεων, καθώς οι επενδυτές αξιολόγησαν τις επιπτώσεις των νέων δασμών. Οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν σημαντικό ποσοστό του ΑΕΠ πολλών χωρών της Ευρωζώνης, με αποτέλεσμα η επιβολή δασμών να δημιουργεί σημαντικές πιέσεις στις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στους τομείς της αυτοκινητοβιομηχανίας, της χαλυβουργίας και των βιομηχανικών μηχανημάτων.

Παράλληλα, τα ασιατικά χρηματιστήρια επηρεάστηκαν επίσης αρνητικά, καθώς οι εξαγωγές προς τις ΗΠΑ αποτελούν βασικό μοχλό ανάπτυξης για πολλές οικονομίες της περιοχής. Ειδικά η Κίνα, η οποία ήδη αντιμετωπίζει προβλήματα λόγω της οικονομικής της επιβράδυνσης, θα δεχτεί ισχυρό πλήγμα από τους νέους δασμούς, εκτιμάται.

Εν προκειμένω, αξίζει πως όπως σημειώνει το αμερικανικό CNBC, επικαλούμενο τον Λευκό Οίκο, το νέο αμοιβαίο ποσοστό για την Κίνα θα προστεθεί στους υπάρχοντες δασμούς που ανέρχονται συνολικά στο 20%, πράγμα που σημαίνει ότι ο πραγματικός δασμός για το Πεκίνο υπό αυτήν τη θητεία του Τραμπ είναι 54%. Εν τω μεταξύ, τα αγαθά από την Ινδία, τη Νότια Κορέα και την Αυστραλία αντιμετωπίζουν δασμούς 26%, 25% και 10%, αντίστοιχα. Ο Chris Kushlis, επικεφαλής στρατηγικής για τις αναδυόμενες αγορές στη T. Rowe Price, ανέφερε ότι οι νέοι δασμοί «αντιπροσωπεύουν μια σημαντική αύξηση των δασμών στις εξαγωγές της Ασίας και πιθανώς μεγαλύτερη από ό,τι ανέμενε η αγορά». Οι ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν περίπου το 15% των εξαγωγών από την περιοχή, που σημαίνει ότι οι αυξήσεις δασμών μεταξύ 20% και 35% «θα αποτελέσουν έναν ουσιαστικό αντίθετο άνεμο για την ανάπτυξη φέτος, ειδικά για τις οικονομίες που βασίζονται περισσότερο στο εμπόριο», σημείωσε. «Πολλές οικονομίες της Ασίας έχουν ένα σχετικά υψηλό ποσοστό προστιθέμενης αξίας στις εξαγωγές τους που καταλήγει στις ΗΠΑ, επομένως η ευρεία εφαρμογή δασμών παγκοσμίως θα δυσχεράνει τις προσπάθειες ανακατεύθυνσης του εμπορίου», πρόσθεσε ο Kushlis. Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι η Κίνα, «η οποία έχει το μεγαλύτερο εμπορικό έλλειμμα με τις ΗΠΑ, δεν έχει τους υψηλότερους αμοιβαίους δασμούς», δήλωσε ο Stephen Dover, επικεφαλής στρατηγικής αγορών και διευθυντής του Franklin Templeton Institute στη Franklin Templeton. Αντίθετα, τόνισε ότι η Νοτιοανατολική Ασία – η οποία είχε ωφεληθεί από προηγούμενους δασμούς στην Κίνα – έχει «μερικούς από τους υψηλότερους αμοιβαίους δασμούς».

Οι ιαπωνικές αγορές ηγήθηκαν των απωλειών στην Ασία. Ο δείκτης Nikkei 225 υποχώρησε κατά 3,24%, περιορίζοντας τις απώλειες άνω του 4% στην αρχική διαπραγμάτευση, ενώ ο ευρύτερος δείκτης Topix μειώθηκε κατά 3,66% στην τελευταία του ώρα. Ο δείκτης Hang Seng του Χονγκ Κονγκ σημείωσε πτώση 2,08%, ενώ ο κινεζικός CSI 300 υποχώρησε κατά 0,66%. Στη Νότια Κορέα, ο δείκτης Kospi μειώθηκε κατά 0,84%, περιορίζοντας τις απώλειες από πάνω από 3%, ενώ ο δείκτης μικρής κεφαλαιοποίησης Kosdaq ήταν μειωμένος κατά 0,27% στην τελική ώρα διαπραγμάτευσης. Ο βασικός δείκτης Nifty 50 της Ινδίας σημείωσε πτώση 0,25% στις πρώτες συναλλαγές, ενώ ο ευρύτερος δείκτης BSE Sensex υποχώρησε κατά 0,24%. Ο αυστραλιανός δείκτης S&P/ASX 200 υποχώρησε κατά 0,94% και έκλεισε στις 7.859,70 μονάδες.

Ασιατικα χρηματιστήρια © EPA/RODRIGO REYES MARIN

Ράλι για τον χρυσό, βουτιά για το δολάριο


Όσον αφορά στα εμπορεύματα, η τιμή του χρυσού, που θεωρείται παραδοσιακά ασφαλές καταφύγιο για τους επενδυτές, έσπασε ρεκόρ τις πρώτες πρωινές ώρες σήμερα, ξεπερνώντας τα 3.150 δολάρια, μερικές ώρες μετά την αναγγελία καταιγισμού τελωνειακών δασμών. Εν τω μεταξύ, το δολάριο καταγράφει βουτιά, ενώ το ευρώ σταθεροποιήθηκε. Πάντως, καθώς οι επενδυτές αναζήτησαν ασφαλή καταφύγια, γεν και ελβετικό φράγκο ενισχύθηκαν. Για την ακριβεια, το γεν ενισχύθηκε σε υψηλό τριών εβδομάδων έναντι του δολαρίου και σημείωσε τελευταία άνοδο 1,3% στα 147,39 ανά δολάριο, ενώ το ελβετικό φράγκο άγγιξε το ισχυρότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων μηνών στα 0,8754 ανά δολάριο. Οι αποδόσεις των 10ετών κρατικών ομολόγων αναφοράς υποχώρησαν κατά 15 μονάδες βάσης σε χαμηλό πενταμήνου στο 4,04%, καθώς οι επενδυτές προετοιμάζονται για βραδύτερη ανάπτυξη στις ΗΠΑ, ενώ τα συμβόλαια μελλοντικών επιτοκίων αποτιμούσαν υψηλότερη πιθανότητα μείωσης των επιτοκίων τους επόμενους μήνες.

Βουτιά για Adidas, Nike, Puma

Την ιδια ώρα, οι μετοχές των Nike, Adidas και Puma κατέγραψαν μεγάλη πτώση σήμερα αφού ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επέβαλε σειρά νέων δασμών, μεταξύ άλλων στο Βιετνάμ, την Ινδονησία και την Κίνα, που αποτελούν βασικές αγορές για την προμήθεια προϊόντων για τις εταιρείες αθλητικών ειδών. Το Βιετνάμ αποτέλεσε στόχο δασμών 46%, η Καμπότζη 49%, το Μπανγκλαντές 37% και η Ινδονησία 32%, ενώ ο Τραμπ αύξησε τους δασμούς στην Κίνα κατά επιπλέον 34 ποσοστιαίες μονάδες, ύστερα από προηγούμενους δασμούς 20%. «Οι εταιρείες αθλητικών ειδών θα επηρεαστούν δυσανάλογα από τους υψηλότερους δασμούς στο Βιετνάμ», δήλωσε ο Σέντρικ Ρόσι, αναλυτής στην Bryan Garnier. Οι εισηγμένες στη Φρανκφούρτη μετοχές της Nike σημείωσαν νωρίτερα πτώση 6,5%, ενώ της Adidas υποχώρησαν κατά 9% σχεδόν σε χαμηλό έτους και της Puma σημείωσαν πτώση 8,5%, στο χαμηλότερο επίπεδό τους από τον Νοέμβριο του 2016. Η Nike παρήγαγε τα μισά από τα υποδήματά και το 28% των ενδυμάτων της στο Βιετνάμ κατά την οικονομική χρήση του 2024, ενώ η Adidas βασίστηκε στο Βιετνάμ για το 39% των υποδημάτων της και το 18% των ενδυμάτων της πέρυσι. Για την Adidas, η Ινδονησία και η Καμπότζη είναι επίσης βασικά κέντρα μεταποίησης, καθώς παράγουν το 32% των υποδημάτων της και το 23% των ενδυμάτων της, αντίστοιχα.


Αντίποινα στους δασμούς Τραμπ από ΕΕ και Ασία

Ως επακόλουθο, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν άργησε να αντιδράσει, ανακοινώνοντας αντίμετρα που περιλαμβάνουν την επαναφορά δασμών σε αμερικανικά προϊόντα, καθώς και την επιβολή υψηλότερων δασμών σε κατηγορίες όπως τα αγροτικά προϊόντα, τα αυτοκίνητα, τα ρούχα, οι οικιακές συσκευές και τα μέταλλα. Παράλληλα, η Κίνα δεσμεύτηκε να λάβει «αποφασιστικά αντίμετρα», ενώ ο Καναδάς και η Νότια Κορέα προετοιμάζουν πακέτα στήριξης για τις επιχειρήσεις τους. Οι νέοι δασμοί έχουν επίσης προκαλέσει ανησυχία στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς πολλοί Αμερικανοί καταναλωτές και επιχειρήσεις θα βρεθούν αντιμέτωποι με υψηλότερες τιμές στα εισαγόμενα αγαθά. Μεγάλοι κατασκευαστές και λιανεμπορικές επιχειρήσεις έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι η αύξηση των δασμών θα μεταφερθεί στους καταναλωτές, οδηγώντας σε πληθωριστικές πιέσεις.

Οι επιπτώσεις του πολέμου των δασμών στους καταναλωτές

Οι επιπτώσεις των νέων δασμών δεν περιορίζονται μόνο στις αγορές και τις επιχειρήσεις, αλλά αγγίζουν και την καθημερινότητα των πολιτών. Η αύξηση του κόστους εισαγωγών αναμένεται να οδηγήσει σε ανατιμήσεις σε βασικά αγαθά και προϊόντα, μειώνοντας την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών. Για τις ευρωπαϊκές χώρες, η αναμενόμενη επιβράδυνση της οικονομίας μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις θέσεις εργασίας και το διαθέσιμο εισόδημα.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι δασμοί θα αφαιρέσουν περίπου 741 δισεκατομμύρια δολάρια από τα πραγματικά εισοδήματα των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, επιδεινώνοντας περαιτέρω την οικονομική κατάσταση. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι μια ύφεση στη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, γεγονός που θα είχε παγκόσμιες επιπτώσεις.

Επιπλέον, οι αυξημένοι δασμοί σε πρώτες ύλες όπως ο χάλυβας και το αλουμίνιο θα επηρεάσουν αρνητικά κλάδους, όπως η κατασκευαστική βιομηχανία και η παραγωγή ηλεκτρονικών συσκευών. Αυτό θα οδηγήσει σε περαιτέρω αυξήσεις τιμών και θα δυσκολέψει τη λειτουργία πολλών επιχειρήσεων.

Η πολιτική δασμών του Τραμπ πυροδοτεί ένα νέο κύμα εμπορικών εντάσεων, με δυνητικά καταστροφικές επιπτώσεις για τις διεθνείς αγορές και τους καταναλωτές. Αν και υπάρχουν ελπίδες για διαπραγματεύσεις μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ, η αβεβαιότητα παραμένει υψηλή. Οι οικονομολόγοι και οι αγορές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, καθώς το παγκόσμιο εμπόριο εισέρχεται σε μία περίοδο αυξημένων κινδύνων και πιέσεων.

Αυτό που μένει να φανεί είναι αν οι διεθνείς πιέσεις θα αναγκάσουν την Ουάσινγκτον να επανεξετάσει τη στρατηγική της ή αν οι εμπορικοί εταίροι των ΗΠΑ θα προχωρήσουν σε σκληρότερα αντίποινα. Εν τω μεταξύ, οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές σε όλο τον κόσμο βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα νέο οικονομικό περιβάλλον γεμάτο προκλήσεις και αβεβαιότητα.